Gebelikte yüksek tansiyon durumu tüm gebeliklerin %5-10 unda görülür.
Gebeliğe bağlı hipertansiyon; gebeliğin 20. Haftasından sonra ilk kez tansiyonun 140/90 mmHg veya üzerinde ölçülmesi tanıyı koydurur. Bu hastaların %50 sinde preeklampsi yani gebelik zehirlenmesi denilen durum gelişir. Gebelikte en kötü seyreden durum ise; gebelik öncesi tansiyon hastalığı olan bir kadının gebelikte preeklampsiye ilerlemesidir.
Her gebede bütün kontrollerinde tansiyon bakılır. Gebelik sırasında çıkan tansiyon hem anneye hem de bebeğe zarar verebilir.
Preeklampsi (gebelik zehirlenmesi) riski kimlerde fazladır?
- İlk gebelik
- Çoğul gebelik, molar gebelik(üzüm gebeliği)
- Kronik hipertansiyon, diyabet, böbrek hastalığı, otoimmun hastalıklar,
- Daha önceki gebelikte hipertansiyon öyküsü
- Obezite
- 35 yaş üstü
- Önceki gebelikten 10 yıldan fazla süre geçmesi risk artar.
Yüksek tansiyon ile birlikte şu bulgulardan birinin eşlik etmesi gebelik zehirlenmesi tanısını koydurtur;
- İdrarda protein kaçağı (proteinüri) veya diğer böbrek problemleri
- Karaciğer enzimlerinde artış
- Kanda azalmış trombosit (trombositopeni)
- Şiddetli baş ağrısı
- Karın üst sağ kısmında ağrı
- Bulanık görme, ışık hassasiyeti, görme kaybı(geçici)
- Ödem artık tanı kriterlerinde yer almamakla birlikte, özellikle yüz ve ellerde ani başlayan şişkinlik de gebelik zehirlenmesinin bir belirtisi olabilir.
Hangi durumlarda gebelik zehirlenmesinden şüphelenmelisiniz?
- Tansiyon yüksekliği,
- baş ağrısı (ağrı kesici etki etmeyen)
- görme bulanıklığı- gözünün önünde siyah noktalar uçuşma, ışık çakma hissi,
- mide-üst karın bölgelerinde ağrı var ise muhakkak doktora başvurmanız gerekir.
İdrar ve kan testleriniz sonuçlandığından kesin tanı koyulacak ve tedavi planlanması yapılacaktır.
Tedavi edilmediği taktirde hem anne hem de bebek için ciddi sorunlara hatta ölüme bile yol açabilir.
Gebelik zehirlenmesi nelere sebep olabilir?
- Fetal büyüme geriliği (bebekte büyümede gerilik)
- Erken doğum
- Plasenta dekolmanı ( bebeğin eşinin doğumdan önce rahimden ayrılması)
- HELLP sendromu ( kan hücrelerinin hemolizi, yüksek karaciğer enzimleri ve düşük trombosit sayısı ile kendini gösteren ciddi bir hastalıktır)
- Eklampsi (gebelik zehirlenmesine nöbet geçirmesi eklenince bu duruma eklampsi denir)
- Diğer organ hasarları (karaciğer, böbrek, kalp, akciğer, beyin ve gözlerde hasara sebep olabilir)
Tedavi gebelik haftasına göre ve hastalığın şiddetine göre belirlenir. Şiddetli hastalıkta doğum ön planda düşünülür. Belirtilerinize göre hekiminiz kaçıncı haftada doğum planlanacağına karar verecektir. Öncelikli amaç ilaçlarla tansiyon ve genel durumu düzgün hale getirmektir. Ardından gebelik haftasına ve hastanın durumuna göre doğum kararı verilebilir ve ya bir süre takip edilebilir.
Gebelik zehirlenmesi doğumdan sonra da gelişebilir. Bu yüzden riskli hastalarda doğum sonrası da dikkatli olunmalıdır.