Endometriozis rahim iç duvarı dokusunu oluşturan hücrelerin (endometrium) diğer organ ve dokularda yerleşik bulunmasıdır. Bu hücreler aynı rahim iç duvarı gibi her adet döngüsünde çoğalıp kalınlaşıp kanayarak hormonlara cevap verirler. Fakat bu kanın döküleceği bir yer olmadığı için dokuda birikir.Vücuttaki birçok bölgede bulunabilir. Yumurtalık üzerine yerleşmesi ve kist oluşturmasına endometrioma (çikolata kisti) adı verilir.
Endometriozisi olan kadınların bazılarında hiçbir belirti olmazken bazı kadınlarda ise şiddetli ağrıile kendini gösterebilir. Tipik olarak adetten birkaç gün önce ve adet zamanında başlayan adet bitince geçen ağrı mevcuttur. Cinsel birliktelik sırasında ağrı, idrar ve gayta yaparken ağrı, infertilite(kısırlık) de diğer olabilecek belirtilerdir.
Endometrioma tanısında ultrason oldukça yararlıdır. Ca 125 düzeyi yüksekliği de hastalığa eşlik edebilir. Kist olmadığı durumlarda ultrason ile tanı koymak mümkün olmayabilir. Endometriozis olduğu düşünülen şiddetli pelvik ağrıları olan hastalarda laparoskopi (kapalı ameliyat) ile karın içi değerlendirilip biyopsi alınarak patoloji sonucuna göre tanı koyulabilir.
Endometriozis tedavisi planlanırken hastanın çocuk isteği olup olmaması belirleyicidir. Çocuk istemi yok ise ilaç tedavisi ile hormonal baskılanma sağlanıp kist var ise kistin küçülmesi sağlanabilir. Aynı zamanda ağrılar da ilaç tedavisi ile kaybolur. Eğer çocuk istemi mevcut ise kistin büyüklüğüne ve kan değerlerine göre operasyon kararı verilebilir veya birkaç ay ilaç tedavisi sonrası gebelik planlaması yapılabilir. Hastanın bulgularına göre tedavide değişiklikler olabilmektedir.
Endometriozis olma ihtimalinizi arttıran faktörler;
- Doğum yapmamış olmak
- İlk adetin erken yaşta başlaması
- İleri yaşta menopoza girmek
- Adet aralarının 20 günden kısa olması
- 7 günden uzun süren adetler
- Çok zayıf olmak (düşük vücut kitle indeksi)
- Anne, teyze, kız kardeşte endometriozis olması
Endometriozis hastalığınız varsa yaşayabileceğiniz problemler;
- İnfertilite(Kısırlık) ; endometriozisi olan kadınların yaklaşık 3te biri gebe kalmakta zorlanır. Endometriozis kadın genital sistemin anatomisini bozarak sperm ve yumurtanın buluşmasına engel olarak gebeliğe engel olabilir. Buna rağmen birçok kadın kendiliğinden gebe kalabilmektedir.
Endometriozis zaman geçtikçe derecesi ilerleyip gebe kalma ihtimalinizi azaltabilir.
- Nadir de olsa bazı yumurtalık kanseri tiplerinde artışa neden olabilmektedir.